Wolny zawód na gruncie obowiązujących przepisów prawnych

Duże wymagania w stosunku do osób legitymujących się prawem wykonywania „wolnego zawodu” wykształciły grupę osób posiadających zarówno wysokie kwalifikacje zawodowe jak też wysokie morale. Stąd też znaczenie i funkcje tych zawodów w gospodarce wolnorynkowej  stale rośnie.


W Polsce terminu "wolny zawód" użyto po raz pierwszy w prawie przemysłowym z 1927 roku, później w Kodeksie handlowym z 1934 roku. Ale w żadnym z tych aktów  nie wypracowano definicji tego pojęcia.

Takiej definicji nie zawiera ustawa o podatku dochodowym osób fizycznych z dnia 26 lipca 1991 roku, która nawiązuje do pojęcia  „wolnego zawodu” w art 14. Zapis ten brzmi: „za przychody uzyskiwane z wykonywania wolnego zawodu uważa się przychody z osobiście wykonywanej działalności, w szczególności lekarzy wszystkich specjalności, techników dentystycznych, felczerów, położnych, pielęgniarzy, prawników, ekonomistów, inżynierów, architektów, techników budowlanych, geodetów, rzeczników patentowych, tłumaczy oraz księgowych".

 Wykaz zawodów uznawanych  za wolne na gruncie przepisów o spółce partnerskiej  zawiera art. 88 kodeksu spółek handlowych. Spółkę partnerską mogą tworzyć wyłącznie osoby fizyczne, które znajdują się w wykazie wolnych zawodów w kodeksie spółek handlowych (k.s.h.). Ustawodawca nie definiuje pojęcia „wolny zawód’, przedstawia  jedynie katalog wolnych zawodów. Są to następujące zawody: adwokata, aptekarza, architekta, inżyniera budownictwa, biegłego rewidenta, brokera ubezpieczeniowego, doradcy podatkowego, maklera papierów wartościowych, doradcy inwestycyjnego, księgowego, lekarza, lekarza dentysty, lekarza weterynarii, notariusza, pielęgniarki, położnej, radcy prawnego, rzecznika patentowego, rzeczoznawcy majątkowego i tłumacza przysięgłego.

 Ustawa o podatku dochodowym osób fizycznych i kodeks spółek handlowych tworzą katalog zamknięty co znaczy, że tylko wymienione w nich zawody są zawodami wolnymi. Wszystkie inne zawody jak np, zawód artysty malarza, pisarza, nie są w świetle prawa wolnym zawodem, choć bardzo często są tak określane.  Jednak artysta malarz i pisarz nie będzie mógł założyć spółki partnerskiej np. z doradcą podatkowym Takie uprawnienie wynikające z kodeksu spółek handlowych przysługuje tylko wolnym zawodom. Nie jest też wolnym zawodem zawód dziennikarza.

 Rozpatrując definicje „wolnego zawodu” na bazie przepisów ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne z dnia 20 listopada 1998 roku za wolny zawód uznać należy - „ pozarolniczą działalność gospodarczą wykonywaną osobiście przez lekarzy, lekarzy stomatologów, lekarzy weterynarii, techników dentystycznych, felczerów, położne, pielęgniarki, tłumaczy oraz nauczycieli w zakresie świadczenia usług edukacyjnych polegających na udzielaniu lekcji na godziny jeśli działalność ta nie jest wykonywana na rzecz osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej albo na rzecz osób fizycznych dla potrzeb prowadzonej przez nie pozarolniczej działalności gospodarczej, z tym że za osobiste wykonywanie wolnego zawodu uważa się wykonywanie działalności bez zatrudniania na podstawie umów o pracę, umów zlecenia, umów o dzieło oraz innych umów o podobnym charakterze osób, które wykonują czynności związane z istotą danego zawodu”

 1. W ustawie wskazuje się  na dwa podstawowe kryteria dla   wykonywania wolnego zawodu: brak możliwości wykonywania działalności zawodowej na rzecz osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej albo na rzecz osób fizycznych dla potrzeb prowadzonej przez nie pozarolniczej działalności gospodarczej. Mówiąc inaczej, osoby wykonujące wolny zawód mogą pracować w ramach wykonywanej pracy wyłącznie na rzecz osób  fizycznych, które nie prowadzą żadnej działalności gospodarczej.

2. działalność musi być wykonywana przez podatnika osobiście, to znaczy bez zatrudniania osób, które wykonują czynności bezpośrednio związane z istotą danego zawodu - na podstawie umów o pracę, umów zlecenia, umów o dzieło oraz innych umów o podobnym charakterze. Ustawa pozwala na zatrudnienie osób na podstawie wyżej wymienionych umów, ale wyłącznie do prac pomocniczych. Można zatrudnić sekretarkę, sprzątaczkę a nawet księgową (jeśli sami nie prowadzimy usług w zakresie księgowości).

Katalog ten nie wyczerpuje wszystkich wolnych zawodów. Poza jego zakresem znajdują się tzw. zawody prawnicze oraz inne, jak np.: biegły rewident, broker ubezpieczeniowy czy doradca podatkowy. Zawody te są wymienione w katalogu kodeksu spółek handlowych.

To jednak można uznać, iż jest to pierwsza w prawie polskim definicja wolnego zawodu pomimo pewnych niedoskonałości -  I zarzuca się jej m.in. brak spójności z katalogiem osób wolnego zawodu z kodeksu spółek handlowych (k.s.h.) oraz zastosowanie kryterium  wykształcenia zamiast wykonywanego zawodu. Dodam, że osoby, które wykonują wolny zawód, płacą składki na takich samych zasadach jak przedsiębiorcy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą.

 


Masz problem prawny? Zadaj pytanie prawnikowi za naszym pośrednictwem: redakcja@twojewiadomosci.com.pl

 

5
Twoja ocena: Brak Średnia: 5 (1 głos)
Dodaj do